Bazalt Selleri Patlamaları


Bazalt sel patlamaları, hem süresi hem de kapsamı açısından, karada ve de okyanus diplerinde oluşabilen büyük ölçekli bir volkanik aktivite türüdür. Bir bazalt seli on binlerce yıl – hatta milyonlarca yıl- patlamasını sürdürebilir ve yüz binlerce kilometrelik alanı lava selleri ile kaplayabilir.

Geniş platolar ve dağlar, yeni kaplanan geniş hacimli kayaların sonucu olabilirler. Büyük miktarlarda ortaya çıkan lava kitlelerine, kükürt dioksit ve karbon dioksit gibi yine benzer şekilde büyük miktarda serbest kalan volkanik gazlar da eşlik ederler. Bu da iklim şartlarını etkilediği ve asit yağmurlarına da neden olduğu için bazalt selleri patlamaları kitlesel yok oluşlarda potansiyel bir neden olarak kabul edilir.

Ayrıntılı bilgi

Bazalt seli veya bazalt merdivenleri, geniş kara parçalarını veya okyanus tabanlarını bazalt lavları ile kaplayan büyük bir volkanik patlamanın veya bir dizi volkanik patlamaların sonucu olarak oluşur. Bazalt selleri tarih öncesi devirlerde kıtasal ölçeklerde (büyük ve geniş volkanik bölgelerde) meydana gelmiş ve geniş platolar ile dağ silsilelerini yaratmıştır. Bazalt selleri, jeolojik devirler boyunca rastgele aralıklarla patlayarak dünyanın statik ve durağan bir durumdan çok, daha ziyade değişken ve gelişim gösteren devreler geçirdiğine kanıt olmuştur.

Bazalt sellerinin oluşumu hakkında öne sürülen bir açıklama, kıtaların yavaş yavaş yer değiştirmesi ile bunun yarattığı basıncı karşılamak için aynı zamanda oluşan magmatik erimelerin bir kombinasyonunun neden olduğudur.  Tektonik levha uçlarının bir araya geldiği birleşmeler ve erimeler sırasında manto tüy daha çok bazaltik magma üretmektedir. Üretilen bu toleyitik bazalt magmanın kıvamlılık derecesi ise daha düşük olduğundan bu magma katmanları uzun volkan tepeleri (yanardağ) oluşturmak yerine “akmaya” başlarlar. Bazalt selleri hakkında başka bir açıklama da, bu sellerin uzun zaman içinde mantoda birikmiş eriyiklerin kısa bir süre için serbest kalmaları sonucu oluştuklarıdır.

Orta Hindistan’daki Deccan merdivenleri, Sibirya’daki bazalt merdivenleri ve Kuzey Amerika’daki Columbia Nehri platosu tarih öncesi dönemlerde bazalt selleri ile kaplanmış üç bölgedir. Günümüz tarihi içinde meydana gelen iki büyük bazalt sel patlaması ise Eldgjá ve Lakagigar olup her ikisi de İzlanda’da vuku bulmuştur. Dünyanın en büyük ve en iyi korunmuş kıta bazalt sel bölgesi ise Kanada’da büyük magmatik bölge Mackenzie‘dir. Buna ek olarak uydumuzun Ay denizleri olarak da bilinen geniş düzlükleri daha da büyük ölçülere sahip katılaşmış bazalt selleri ile kaplıdır. Okyanus tabanlarındaki bazalt selleri de okyanus platolarını meydana getirmektedir.

Volkanik bir patlama ile kaplanabilecek yüzey 200,000 km² (Karoo) ile 1,500,000 km² (Sibirya merdivenleri) arasında değişebilmektedir. Kalınlığı ise  2000 metre (Deccan merdivenleri) ile 12,000 metre (Superior Gölü) arasında değişebilmektedir.

Daha fazla bilgi Wikipedia’da

Bu yazının kaynağı olan Wikipedia kullanıcıların katılım yapabileceği bir ansiklopedir. Eğer yukarıdaki bilgilerin olgusal olarak yanlış olduğunu düşünüyor veya hatalar buluyorsanız bu makaleyi Wikipedia’da değiştirebilirsiniz.

Reklamlar

No comments yet... Be the first to leave a reply!

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: