Permiyen Kitlesel Yokoluşu


Permiyen dönemi kitlesel yok oluşun diğer bir adı da “büyük kuraklık” olup bu kitlesel yok oluşta şaşırtıcı bir şekilde türlerin %96’sı yok olmuştur.

Bugün Dünya üzerinde var olan tüm yaşam formları bu kitlesel yok oluşta hayatta kalabilmiş olan türlerden, yani sadece geride kalan % 4’ten türemiştir. Milyonlarca yıllık bir zaman dönemine yayılmış olan bu yok oluş süreci, en az iki ayrı aşamada geliştiği için Permiyen kitlesel yokoluşun aslında sanılandan daha karmaşık olduğu da ortaya çıkmıştır. Bu yok oluştan özellikle en çok denizdeki yaşam ve deniz canlıları olumsuz bir şekilde etkilenmiş olup böcekler de bu dönemde tarihlerinde ilk kez bir kitlesel yok oluş yaşamışlardır. Göktaşı yağmurları, bazalt sel patlamaları, felakete yol açan metan gazı salınımı, deniz seviyesindeki oksijen içeriğinin gerilemesi, oksijen düzeyindeki dalgalanmalar veya bunların bir kombinasyonu gibi birçok nedenler bu yok oluş için olası sebepler olarak gösterilmiştir.


Bu olayın meydana geldiği zaman dilimi: 248 milyon yıl önce

Permiyen döneminin sonu

Triyas döneminin başlangıcı


Bu olaya yol açan olası nedenler

Catastrophic methane release
Metan gazı salınımı
Bazalt seli patlamaları
Bazalt seli patlamaları
İklimsel değişiklikler
İklimsel değişiklikler
 Meteor çarpma olayları
Meteor çarpma olayları

Bu olayda yok olan türler

Merostomata

Deniz akrebi
Deniz akrebi

Trilobitler

Trilobitler
Trilobitler


Diğer büyük 5 kitlesel yokoluş

Ordovisyen-Silüryen yok oluşu
Geç devoniyen kitlesel yokoluş
Permiyen kitlesel yok oluşu
Triyas-Jura kitlesel yokoluş
Kretase-Tertiyer kitlesel yokoluş

Ayrıntılı Bilgi

Permiyen Kitlesel Yok Oluşu: Büyük Yok Oluş

Permiyen sonunda görülen ve tüm türlerin %90-95’inin ortadan kalktığı yok oluş Fanerozoiğin en büyük yok oluşudur.Bu yok oluşta pek çok aile, takım hatta sınıf yok olur. Yok oluş etkisini en çok deniz yaşamı üzerinde gösterdi. Deniz omurgasızı ailelerinin % 53’ünü ortadan kalkarken, pek çok büyük grup da tamamen ortadan kalktı. Paleozoiğin tipik hayvan gruplarından olan üç loblular, bir daha dönmemek üzere ortadan kalktı. Goniatitler, fusulinid foramiferler, rügoz ve tabulat mercanlar, blastoidler, Acanthodianlar ve Plakodermler de Permiyen yok oluşunda tamamen ortadan kalktı. Yosun hayvancıkları, dallı bacaklılar, ammonitler, köpek balıkları, kemikli balıklar, deniz laleleri, deniz akrepleri, ve derisi dikenliler tamamen yok olmasa da yok oluştan ciddi biçimde etkilendi. Karasal yaşamın görece daha az etkilendiği yok oluşta, omurgalı, böcek ve bitkilerin dahil olduğu karasal türlerin %70’i ortadan kalktı. Bitkiler de yok oluştan ciddi biçimde etkilendi; ancak, büyük bitki grupları hayvanlar gibi tamamen yok olmadı. Yok oluş tüm yaşam küreyi etkiledi ve onu yeni bir yola soktu. Yok oluştan kurtulabilen Paleozoiğin yaygın grupları bile sayıca ve çeşitlilikçe önemli ölçüde azalıp, eski ekolojik baskınlıklarının bir daha asla kazanamadı. Paleozoiği kapatan yok oluş, farklı canlıların baş rolü oynayacağı yeni bir zamanı, Mezozoiği başlattı.

Permiyen Yok Oluşunun Nedenleri

Permiyen yok oluşuna neyin neden olduğu yakın zaman kadar oldukça tartışmalı bir konuydu. Günümüzdeyse daha önceleri pek dile getirilmemiş bir aday oldukça yaygın bir şekilde kabul görmüş durumda. Yine yeryüzüne çarpan bir gök cismi… Bilim adamları Permiyenin sonunda 6-12 km genişliğinde bir asteroitin ya da kometin okyanusa çarpmasının yok oluşa neden olduğunu düşünüyor. Çarpışma sonucu mantodan okyanus-atmosfer sistemine hızla çok büyük miktarlarda salınan sülfür, büyük miktarda oksijeni kendine bağlamış, asit yağmuru şeklinde yeryüzüne inmiş olabilir. Bilim adamları çarpışma sonucu büyük çapta bir volkanik etkinliğin de gerçekleştiğini düşünüyor.

Her ne kadar şu an için “gök cismi çarpması” yok oluşu açıklayan en güçlü kuram olsa da; başka olasılıkları öne süren bilim adamları da var. Deniz yaşamının %90’ının yok olduğu Permiyen yok oluşundan, kara sürüngenlerinin üçte ikisinin kurtulmuş olması, bazı bilim adamlarınca yok oluşun nedeninin gök cisminden başka bir şey olduğunun kanıtı. Bu bilim adamları bir gök cismi çarpmasının, karasal ekosistemler üzerinde çok daha büyük etkileri olması gerektiğini düşünüyor. Deniz seviyesindeki değişimler, küresel soğuma ya da yaygın volkanik aktivite, bu yok oluşu açıklamak üzere önerilen görüşlerden birkaçı.

Gondvana kıtası üzerindeki buzullaşmanın Ordovisyen ve Devoniyende olduğu gibi yok oluşa neden olmuş olabileceğini ileri süren bilim adamları da var. Yaygın buzullaşma, deniz seviyesinde bir düşüşe, küresel soğumaya ve iklimsel değişimlere yol açarak yok oluşa neden olmuş olabilir.

Pangea’nın oluşumu bir diğer aday, kıtaların tek bir kıta oluşturmak üzere bir araya gelmesi, sığ deniz kıyı şeridinde azaltıp, sığ deniz ortamlarında bir ekolojik mücadeleye ve sonunda yok oluşa neden olmuş olabilir. Ancak Pangea’nın oluşumunun Erken ve Orta Permiyende tamamlanmış olması, bu kuramın zayıf noktasını oluşturuyor.

Permiyenin sonlarında, yeryüzünün gördüğü en büyük volkanik aktivitelerden biri gerçekleşti. Bu püskürmelerinin, atmosfere fazlaca sülfat gönderdiği ve büyük kül bulutları oluşturduğu düşünülüyor. Sülfat ve kül bulutlarının bileşimi küresel boyutta soğumalara yol açmış ve asit yağmurlarına neden olmuş olabilir. Ancak Sibirya’daki volkanik etkinliğin yüz binlerce yıl sürmesi; yok oluşun ise çok kısa zamanda gerçekleşmiş olması bu kuramın zayıf yanı.

Permiyen sonunda gerçekleştiği düşünülen çarpışmaya ait bir krater bulunmasa da yok oluşun, bazı tahminlere göre sekiz bin yıldan daha kısa sürede gerçekleşmiş olması –bu jeolojik kayıtlarda inilebilecek en küçük zaman dilimine oldukça yakın- ve yok oluşun gerçekleştiği zamana ait jeokimyasal kanıtlar, yine de gök cismi olasılığı şu an için, yok oluşun en olası nedeni yapıyor.

Daha fazla bilgi Biltek Tübitak’ta

Reklamlar

Bir Yanıt to “Permiyen Kitlesel Yokoluşu”

  1. bir gün insanlar düşünecekler nasıl böle güzel canlıları korumak yerine yok etimizi ve o gün onlar için çok geç kalmış olacağız çünkü şu soruyu soracaklardır Neden yemeyiniz mi yoktu yaşaya bilcek alanınıız mı yoktu nasıl göz göre göre bu canlıların yok olmasına izin verdiler diyeceklerdir ve bu durumda siz insanların yapması gerek tek şey ise en baştan başlamak daha geç değil yolun başındayız

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: